MedycznyInformator.pl




Antykoncepcja


Data dodania: 2007 Grudzień 17
Autor(źródło): wikipedia.org

Antykoncepcja (anti conceptio – przeciw poczęciu) – wszelkie działania mające na celu zapobieganie niezaplanowanemu poczęciu dziecka w trakcie stosunku płciowego.

Czasami tym terminem określa się także środki wczesnoporonne, które uniemożliwiają zagnieżdżenie komórki jajowej w macicy już po poczęciu. Część środków ma działanie zarówno antykoncepcyjne, jak i wczesnoporonne.

Skuteczność metod antykoncepcyjnych określa się w medycynie za pomocą wskaźnika Pearla. Wskaźnik ten określa statystycznie jaki procent kobiet zajdzie w ciążę przy właściwym stosowaniu danej metody przez rok. Wskaźnik 100 oznacza, że metoda jest zupełnie nieskuteczna, zaś wskaźnik 0, że jest absolutnie skuteczna. Jedyną skuteczną metodą antykoncepcji jest abstynencja seksualna[1]. Nawet sterylizacja nie daje 100% pewności, choć jej wskaźnik Pearla wynosi 0,5. Metody antykoncepcyjne dzielą się na: tzw. naturalne, mechaniczne, chemiczne, hormonalne, wkładki domaciczne, sterylizację i pozostałe.

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), za antykoncepcję można uznać tylko to, co nie wymaga od partnerów zaniechania współżycia (choćby na kilka dni).

Spis treści
[ukryj]

    * 1 Skuteczność metod według wskaźnika Pearla
    * 2 Metody naturalne
          o 2.1 Metody jednoobjawowe
          o 2.2 Metody wieloobjawowe
          o 2.3 Abstynencja seksualna
          o 2.4 Kalendarzyk małżeński
    * 3 Metody sztuczne
          o 3.1 Metody mechaniczne
          o 3.2 Metody chemiczne
          o 3.3 Antykoncepcja hormonalna
    * 4 Sterylizacja
    * 5 Komputery cyklu
    * 6 Inne metody antykoncepcji
    * 7 Antykoncepcja a religia
    * 8 Przypisy
    * 9 Linki zewnętrzne

Skuteczność metod według wskaźnika Pearla

Metoda antykoncepcyjna Przy skrupulatnym przestrzeganiu wszystkich zaleceń dotyczących stosowania danej metody Przy niepełnym stosowaniu wszystkich zaleceń dotyczących stosowania danej metody
Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe E+P 0,1 6,0 – 8,0
Iniekcje hormonalne typu depo 0,3 0,3
Tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe (P, skuteczność oceniana u kobiet w okresie laktacji) 0,5 1,0
Antykoncepcyjna wkładka domaciczna 0,6 0,8
Prezerwatywa męska 3,0 14,0
Środki plemnikobójcze 6,0 26,0
Metody okresowej abstynencji 0,2 – 9,0 20
Współżycie bez zabezpieczenia 85,0 85,0



Metody naturalne

Tzw. metody naturalne, nie będące, wg ich zwolenników sensu stricto metodami antykoncepcyjnymi, polegają na obserwacji ciała kobiety i ustalaniu faz płodności, tj. dni płodnych i niepłodnych, są to tzw. metody naturalnego planowania rodziny (NPR). Do zbliżeń dochodzi w okresie niepłodnym. Dzielą się na metody jednoobjawowe (przy wyznaczaniu fazy płodnej bierzemy pod uwagę tylko jeden parametr, np. temperaturę) i wieloobjawowe.

Metody jednoobjawowe

    * metoda termiczna ścisła
    * metoda Billingsów

Metody wieloobjawowe

    * metoda termiczna poszerzona
    * metody objawowo-termiczne
    * metoda podwójnego sprawdzenia tzw. angielska

Abstynencja seksualna

Wstrzemięźliwość od stosunków seksualnych.

Kalendarzyk małżeński

Kalendarzyk małżeński to inaczej metoda rytmu płciowego zwana też metodą okresowej powściągliwości płciowej generowana na podstawie obliczeń wzorowanych na badaniach Ogino i Knaussa. Od lat 70. XX w. metoda ta została zarzucona w celach określania dni płodnych.

Skuteczność ww. metod zależy ściśle od sumienności i regularności obserwacji. Wymienione metody mogą być nieskuteczne (głównie w pierwszej fazie cyklu) z powodu nieregularnego trybu życia, braku stałego partnera, niektórych chorób, braku akceptacji partnera, czasową abstynencją seksualną[3].

Metody sztuczne

Metody mechaniczne

Metody mechaniczne polegają na mechanicznym blokowaniu możliwości wniknięcia spermy do macicy za pomocą błon gumowych lub gąbki. Do metod tych zalicza się prezerwatywa, kapturek dopochwowy, gąbka dopochwowa i błona dopochwowa (diafragma). Wadą metod mechanicznych jest konieczność "zainstalowania" ich bezpośrednio przed, albo nawet w trakcie stosunku. Ich zaletą jest natomiast możliwość natychmiastowego użycia bez wstępnych skomplikowanych zabiegów, brak wymogu lekarskiej konsultacji oraz zmniejszenie ryzyka zakażenia niektórymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. W celu uzyskania lepszej skuteczności można łączyć metody mechaniczne z chemicznymi, tak jak w przypadku prezerwatyw ze środkiem plemnikobójczym.

Wkładka domaciczna zwana potocznie spiralą, to różnego kształtu wkład umieszczany w macicy. Działanie tej metody, jakkolwiek nie do końca poznane, opiera się głównie na utrudnieniu zagnieżdżenia zapłodnionej komórki, poprzez desynchronizację stopnia dojrzałości endometrium z momentem owulacji. Działanie pierwszych wkładek antykoncepcyjnych (początek XX wieku) polegało na drażnieniu ścian macicy powodując lekki stan zapalny. Zwiększona ilość leukocytów, doprowadzała do zabicia plemników i komórki jajowej. Obecnie stosowane wkładki wykonywane są z tworzyw sztucznych niedrażniących, powlekanych często miedzią, która wywołuje dodatkowy efekt antykoncepcyjny. Stosowane są również wkładki wydzielające miejscowo gestageny łącząc tym samym metodę hormonalną antykoncepcji z mechaniczną. Zaleta takich wkładek w porównaniu z pigułkami jest mniejsza (nawet 20-krotnie) ilość uwalnianych w organizmie hormonów i to że działają od razu w miejscu przeznaczenia. Wkładki domaciczne są bardzo skutecznym i względnie wygodnym środkiem, powodują one jednak obfitsze miesiączkowanie i zwiększają ryzyko zapalenia przydatków- z wyjątkiem wkładki z hormonami, która tak jak pigułki, skraca miesiączki. Istnieje też niewielkie zwiększenie ryzyka powstania ciąży pozamacicznej i powikłanej. Nie zwiększa się natomiast częstość występowania wad rozwojowych u dzieci, których matki stosowały tą metodę zapobiegania ciąży. Nie potwierdzono wzrostu ryzyka wystąpienia choroby nowotworowej.

Metody chemiczne

Metody chemiczne polegają na stosowaniu preparatów, które unieszkodliwiają plemniki. Środki te stosuje się bezpośrednio przed stosunkiem, wprowadzając do pochwy dany środek chemiczny w postaci żelu, globulek, pianki lub maści. Metody chemiczne są bardzo dobrym uzupełnieniem metod mechanicznych i często stosowane są łącznie, w takim wypadku są znacznie skuteczniejsze od metod mechanicznych, natomiast stosowane samodzielnie już nie. Wady: wiążą się z ryzykiem uczuleń i nie zmniejszają ryzyka zakażeń.

Antykoncepcja hormonalna
Tabletki hormonalne


Metody hormonalne polegają na stosowaniu środków hormonalnych, które blokują wydzielanie hormonów odpowiedzialnych za owulację, blokując wytwarzanie jajeczek przez kobietę oraz powodując zmiany w śluzie szyjkowym i błonie śluzowej macicy i jajowodów.Obecnie nie istnieją skuteczne środki hormonalne blokujące wytwarzanie plemników przez mężczyzn. Metody hormonalne są bardzo skuteczne, mogą jednak powodować skutki uboczne, gdyż ingerują w system hormonalny kobiety. Tradycyjne metody hormonalne wymagają od kobiet systematycznego łykania tabletek w celu osiągnięcia dobrej skuteczności. Inną metodą są zastrzyki syntetycznych odpowiedników progesteronu, które należy powtarzać co trzy miesiące. Intensywnie rozwijają się metody polegające na wszczepianiu implantów lub przyklejaniu na skórę plastrów, które stale wydzielają do organizmu odpowiednie dawki środka.

Skuteczność ww. metod zależy ściśle od sumienności i regularności w stosowaniu i przestrzegania przeciwwskazań. Wymienione metody mogą być nieskuteczne w związku z niektórymi chorobami i zażywaniem niektórych leków. Mogą wywoływać u kobiet stany zapalne pochwy i wzrost ryzyka zachorowania na niektóre choroby[4]. Jednocześnie mają jednak skutki pozytywne - doustne środki antykocepcyjne zmniejszają prawdopodobieństwo zachorowania na raka jajnika i raka macicy[5].

W sierpniu 2006 r. Amerykańska Agencja ds Żywienia i Leków (FDA), dopuściła do sprzedaży bez recepty preparat antykoncepcyjny (wg interpretacji wczesnoporonny) zawierający lewonorgestrel o nazwie Plan B. Jest on preparatem do tzw. antykoncepcji postkoitalnej (tzw. pigułka "po"), czyli może być stosowany do 72 godzin po stosunku płciowym. Jego działanie polega na

    * 1. opóźnianiu procesu owulacji (jeśli jeszcze do niego nie doszło)
    * 2. zagęszczeniu śluzu w szyjce macicy, co utrudnia dostęp plemnikom
    * 3. zmianach w błonie śluzowej macicy co utrudnia zagnieżdżenie kilkudniowej zapłodnionej komórce jajowej w stadium blastocysty w jamie macicy (jeśli do zapłodnienia doszło) - działanie wczesnoporonne

Jego stosowanie zostało ograniczone do kobiet po 18 roku życia i przed sprzedażą konieczne jest okazanie dowodu tożsamości umożliwiaj ącego określenie wieku kupującego. Dla osób poniżej 18 roku życia preparat jest dostępny tylko na receptę lekarską.

Sterylizacja

Sterylizacja w celach antykoncepcyjnych polega u kobiety na przecięciu/podwiązaniu jajowodów, a u mężczyzn na podwiązaniu lub przecięciu nasieniowodów. Sterylizacja jest jedną z najskuteczniejszych metod antykoncepcyjnych, jednak nie zapewnia 100% zabezpieczenia. Wskaźnik Perla wynosi dla kobiet 0,5 dla mężczyzn 0,1. Wadą jest jej niska odwracalność – tzn. po jej zastosowaniu powrót do płodności następuje jedynie w maks. 70% przypadków. W Polsce zabroniona (art. 156. Kodeksu karnego), lecz wykonywana w przypadkach, kiedy ciąża może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia lub życia matki.

Komputery cyklu

Komputery cyklu to urządzenia diagnostyczne określające dni płodne i niepłodne. Bazując na symptomach termicznych zmienności cyklu prognozują i wyznaczają owulację. Uwzględniając długość życia plemnika oraz komórki jajowej umożliwiają określenie okresu płodności w cyklu. Komputery cyklu wykorzystują statystyczne algorytmy rozpoznawania oparte na ponad milionie cykli kobiet z całego świata. Skuteczność wyrażona współczynnikiem Pearla wynosi 0,7. Wykorzystywane są również do wskazywania optymalnego momentu zapłodnienia.

Inne metody antykoncepcji

    * stosunek przerywany
    * płukanie pochwy – płukania pochwy nie należy uznawać za prawdziwą metodę antykoncepcyjną, wskaźnik Pearla dla tego zabiegu określany jest na około 50

Antykoncepcja a religia

Antykoncepcja jest tematem kontrowersyjnym, w związku z tym, że pewne środowiska religijne uważają ją za dopuszczalną, inne natomiast - za moralnie niedopuszczalną. Kościół katolicki[6] i Islam popierają tylko metody naturalnego planowania rodziny, a wszelkie inne odrzucają jako sprzeczne z Biblijną/Koraniczną koncepcją osoby i płciowości ludzkiej. Świadkowie Jehowy dopuszczają kazda antykoncepcję prócz środków wczesnoporonnych.

Przypisy

   1. ↑ Znane są jednak wśród kobiet przypadki zapłodnienia bez bezpośredniego kontaktu fizycznego, co prawda są to wypadki wyjątkowo rzadkie, lecz np. jeszcze w dobie oświecenia we Francji istniał zakaz jednoczesnej kąpieli (np. w rzece) kobiet i mężczyzn, ze względu na możliwość przypadkowego zapłodnienia[potrzebne źródło].
   2. ↑ Hatcher RA i inni, The Essentials of Contraception Technology, Baltimore, John Hopkin University, Population Information Program, 2001.
   3. ↑ World Health Organization, "Natural Family Planning", Geneva, 1988. World Health Organization, "A prospective multicenter trial of the ovulation method of natural family planning. The teaching phase. Fertility and sterility", 1981.
   4. ↑ Por. Spagnolo s. 143-145. Por. także: V. Beaumont, J. L. Beaumont. Le risque vasculaire des contraceptifs oraux: realite et mecanisme. L' Evaluation du risque. "La Presse Medicale" 1989 nr 18 (24) s. 1203-1206; Editorial. Whipping un panic about the Pill. "Nature" 1995 nr 377 s. 663. Dr Ellen Grant, "Sexual Chemistry – Understanding Our Hormones, The Pill and HRT".
   5. ↑ Eksplozja hormonów 3 w: Vivienne Parry Cała prawda o hormonach, s. 167, Świat Książki, Warszawa 2007 ISBN 978-83-247-0410-1
   6. ↑ Jan Paweł II pisał, że antykoncepcja jest sprzeczna z pełną prawdą aktu płciowego jako właściwego wyrazu miłości małżeńskiej www.vatican.va - Evangelium Vitae,

agencja rekrutacyjna
Ubieranki